تکریم نیکاندیشی؛ پاسداشت میراث ماندگار علم و فرهنگ در دانشگاه بیرجند
به گزارش روابط عمومی و اطلاعرسانی دانشگاه بیرجند، آیین تکریم و الگوسازی خاندان شریفدرخش، به مناسبت اهدای ۴۸۰ جلد کتاب نفیس خطی، چاپ سنگی و نفیس این خاندان به موزه و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه بیرجند، با حضور جمعی از مسئولان، استادان، فرهیختگان و اعضای این خاندان برگزار شد.
این مجموعه که حاصل علاقه و تلاش چند نسل از خاندان شریفدرخش در گردآوری و نگهداری کتاب و آثار مکتوب است، اکنون با انتقال به دانشگاه بیرجند، از یک کتابخانه خانوادگی به گنجینهای در اختیار جامعه علمی و فرهنگی تبدیل شده است؛ اقدامی که افزون بر پاسداشت میراث گذشتگان، زمینه شناسایی، حفاظت، مستندسازی و مطالعه تخصصی این آثار را فراهم میکند.
۴۸۰ جلد کتاب؛ روایتگر تاریخ و فرهنگ چند نسل
ارزش مجموعه اهدایی خاندان شریفدرخش تنها به تعداد کتابها یا قدمت برخی از آنها محدود نیست. این آثار با برخورداری از ویژگیهایی همچون شیوههای متنوع صحافی، نوع کاغذ و مرکب، تاریخ کتابت و چاپ، مهرهای مالکیت و یادداشتهای حاشیهای، اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ شکلگیری و گردش کتابها و همچنین زندگی علمی، فرهنگی و اجتماعی صاحبان آنها در اختیار پژوهشگران قرار میدهند.
دانشگاه بیرجند؛ پذیرای آثار ارزشمند تاریخی و خانوادگی
دکتر احمد خامسان، سرپرست دانشگاه بیرجند، در این آیین با تأکید بر مسئولیت دانشگاه در صیانت از میراث تاریخی و فرهنگی منطقه اظهار کرد: فرهنگ، دانایی و آموزش از مهمترین سرمایهها و شاخصههای هویتی خراسان جنوبی است و حفظ آثار و میراث گذشتگان و انتقال آن به نسلهای آینده، مسئولیتی است که دانشگاه بیرجند در قبال آن احساس تعهد میکند.
وی با اشاره به شکلگیری موزهها و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه از سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، دو مأموریت اصلی این مجموعه را حفاظت از میراث ارزشمند گذشتگان و انتقال هویت تاریخی و فرهنگی منطقه به نسلهای آینده عنوان کرد.
دکتر خامسان با بیان اینکه بخشی از اسناد و آثار ارزشمند تاریخی در کتابخانههای خانوادگی، خانهها و انبارها نگهداری میشوند و ممکن است در معرض آسیب و نابودی قرار گیرند، از خانوادهها و صاحبان مجموعههای تاریخی دعوت کرد آثار ارزشمند خود را برای نگهداری اصولی و استاندارد به دانشگاه بسپارند.
وی همچنین از برنامه دانشگاه برای تکمیل آزمایشگاه مرمت و آفتزدایی آثار تاریخی خبر داد و اعلام کرد: دانشگاه آمادگی دارد در صورت امکان، آثار تاریخی و مکتوبی را که در معرض آسیب قرار دارند، بهصورت رایگان آفتزدایی و مرمت کند تا شرایط مناسب برای حفاظت بلندمدت از آنها فراهم شود.
تاریخ خاندانها، بخشی از هویت فرهنگی خراسان جنوبی
سیدمحمدحسین زینلی، رئیس هیئت مددیره بنیاد حامیان و مدیرعامل شرکت کویر تایر، با اشاره به پیشینه تاریخی خاندان شریفدرخش اظهار کرد: این خاندان دستکم ۲۵۰ تا ۳۰۰ سال سابقه مکتوب دارد و بخشی از تاریخ اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی منطقه با نام و خدمات شخصیتهای این خاندان پیوند خورده است.
وی با تأکید بر ضرورت شناسایی و مستندسازی تاریخ شفاهی و معرفی شخصیتهای اثرگذار منطقه افزود: شناخت تاریخ خاندانهای ریشهدار، صرفاً به معنای معرفی یک خانواده نیست، بلکه اقدامی برای حفظ بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی خراسان جنوبی به شمار میرود.
مهندس زینلی همچنین بر ضرورت ثبت خاطرات، اسناد و روایتهای تاریخی تأکید کرد تا این سرمایهها برای نسلهای آینده باقی بمانند.
بخشی از این مجموعه در حوزه فقه و اصول و بخشی دیگر در موضوعات ادبی و دستنوشتههای شخصی است. وجود نسخههایی با خط خوش، یادداشتهای تاریخی و نشانههای مالکیت، ظرفیت مطالعاتی قابلتوجهی برای شناخت پیشینه فرهنگی و علمی منطقه ایجاد کرده است.
دکتر مفید فردوسی، عضو هیئت علمی گروه آموزشی جغرافیا دانشگاه بیرجند، با اشاره به پیشینه خاندان شریف و پیوند آثار اهدایی با تاریخ چند نسل از این خانواده، اظهار کرد: این کتابها در حقیقت بخشی از حافظه تاریخی خاندان شریف هستند که در مناطق فردوس، قاین و درخش سکونت داشتهاند.
وی با اشاره به موضوعات متنوع آثار و سابقه وقف کتاب در این خاندان، افزود: بخشی از هویت تاریخی بیرجند و منطقه را میتوان در محتوا و حاشیهنویسی این آثار شناسایی کرد و بررسی دقیق آنها به مطالعات و پژوهشهای تخصصی نیاز دارد.
حفظ حافظه تاریخی، زمینهساز شناخت مسیر آینده
دکتر محمدمهدی ایزدخواه، رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی، نیز با قدردانی از اقدام فرهنگی خاندان شریفدرخش، این اقدام را نمونهای از مسئولیتپذیری اجتماعی در قبال میراث تاریخی و فرهنگی دانست.
وی با بیان اینکه اسناد تاریخی و نسخههای خطی پنجرهای به سوی تاریخ، اندیشه، دانش و شیوه زندگی مردمان هر منطقه هستند، اظهار کرد: هر منطقهای که حافظه تاریخی خود را حفظ کند، در ساختن آینده نیز ریشهدار خواهد بود.
دکتر ایزدخواه معرفی سرمایههای انسانی و الگوهای اصیل منطقه را از الزامات توسعه دانست و افزود: یکی از رسالتهای بنیاد ملی نخبگان، آشنایی نخبگان با ریشهها و پیشینه تاریخی و فرهنگی خود است؛ بهگونهای که هر نخبه بداند از کجا آمده، چه میراثی در اختیار دارد و برای ساختن آینده چه مسئولیتی بر عهده اوست.
رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی با اشاره به تفاوت میان تکریم بزرگان و الگوسازی از رفتار و منش آنان، تأکید کرد: تکریم شایسته بزرگان این سرزمین است، اما الگوسازی نیاز جامعه ماست.
برنامهریزی برای ایجاد مرکز تخصصی حفاظت و مرمت میراث مکتوب در شرق کشور
دکتر مسعود باتر، مسئول بخش اسناد موزه و مفاخر دانشگاه بیرجند و عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند، با تشریح ضرورت حفاظت علمی از آثار مکتوب، به آسیبپذیری کاغذ، چرم، مرکب و رنگهای بهکاررفته در نسخههای تاریخی در برابر نوسانات دما و رطوبت، نور، گردوغبار، آلایندهها و عوامل زیستی مانند حشرات و قارچها اشاره کرد.
وی از برنامهریزی برای ایجاد آزمایشگاه و کارگاه تخصصی حفاظت و مرمت نسخ خطی در دانشگاه بیرجند خبر داد و گفت: هدف، فراهم کردن زیرساختهای لازم برای شکلگیری مرکزی تخصصی در زمینه حفاظت و مرمت آثار و کتب در شرق کشور است.
وی افزود: راهاندازی چنین مرکزی، علاوه بر حفاظت اصولی از آثار تاریخی و پاسخگویی به نیاز مجموعههای فرهنگی، امکان انجام پژوهشهای تخصصی، ارائه خدمات مرمتی و ایجاد فرصتهای آموزشی و عملی برای دانشجویان رشتههای مرتبط را فراهم میکند.
وی تحقق این برنامه را نیازمند همکاری دانشگاه، دستگاههای دولتی و غیردولتی، مجموعههای فرهنگی و خیران و نیکاندیشان منطقه دانست.
مسئول بخش اسناد موزه دانشگاه همچنین با اشاره به ظرفیت پژوهشی مجموعه اهدایی خاندان شریف تصریح کرد: بررسی ویژگیهای مادی کتابها، شیوههای صحافی، تاریخ کتابت و چاپ، مهرها و حاشیهنویسیها میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ فرهنگی و علمی منطقه در اختیار محققان قرار دهد.
دارایی یک خانواده در خدمت دانش و نسلهای آینده
دکتر محمدحسن شریف، به نمایندگی از خاندان شریفدرخش، با اشاره به انگیزه اعضای خانواده برای واگذاری این مجموعه به دانشگاه بیرجند اظهار کرد: این کتابها حاصل علاقه و دلبستگی چند نسل از خانواده به کتاب، دانش و فرهنگ است و اعضای خاندان به این نتیجه رسیدند که بهترین راه برای زنده نگهداشتن این میراث، خارج کردن آن از فضای محدود خانوادگی و قرار دادن آن در اختیار یک مرکز علمی و فرهنگی است.
وی افزود: کتاب زمانی رسالت واقعی خود را نشان میدهد که خوانده، بررسی و زمینهساز شکلگیری اندیشههای جدید شود. بر همین اساس، معتقدیم بهتر است دارایی ارزشمند یک خانواده به دانشی ملی تبدیل شود تا استادان، دانشجویان، پژوهشگران و نسلهای آینده نیز بتوانند از آن بهرهمند شوند.
نماینده خاندان شریفدرخش ضمن قدردانی از تلاش دستاندرکاران دانشگاه برای تفکیک، پاکسازی و آمادهسازی آثار، از همکاری اعضای موزه و مرکز اسناد، استادان و دانشجویان در فراهم کردن شرایط مناسب برای معرفی و بازدید از این مجموعه قدردانی کرد.
موزه و مرکز اسناد دانشگاه؛ حلقه اتصال میراث خانوادگی و پژوهش علمی
دکتر هادی صمدیه، رئیس موزه و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه بیرجند، نیز با اشاره به روند شکلگیری این مجموعه گفت: راهاندازی موزه و مرکز اسناد دانشگاه با اتکا به ظرفیتهای داخلی و تلاش علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ خراسان جنوبی انجام شد؛ در شرایطی که برای ایجاد آن تکلیف قانونی، بخشنامه وزارتی یا حمایت مالی خارج از دانشگاه وجود نداشت.
وی با قدردانی از حمایتهای رئیس دانشگاه و تلاش اعضای تیم موزه افزود: اهدای حدود ۴۸۰ جلد کتاب نفیس، شامل نسخههای خطی و چاپ سنگی، نشانه اعتماد و تعهد چند نسل از یک خانواده به حفظ میراث فرهنگی است و مسئولیت دانشگاه را در قبال این امانت ارزشمند دوچندان میکند.
دکتر صمدیه با تأکید بر ضرورت حفاظت، نگهداری و انجام اقدامات مرمتی لازم، اظهار امیدواری کرد با بهرهگیری از ظرفیت کارشناسان و متخصصان، زمینه دسترسی جامعه علمی، استادان، دانشجویان و پژوهشگران به این گنجینه فراهم شود.
وی همچنین خاندان شریف را نمونهای از فرهنگ مهرورزی، معلممنشی و تعلق خاطر به خراسان جنوبی دانست.
اهدای این مجموعه ۴۸۰ جلدی، افزون بر آنکه بخشی از میراث مکتوب یک خاندان را در محیطی علمی و تخصصی قرار داده است، ظرفیت تازهای برای شناخت تاریخ فرهنگی و اجتماعی خراسان جنوبی ایجاد میکند. این اقدام میتواند زمینهساز مشارکت دیگر خانوادههای فرهیخته و صاحبان مجموعههای تاریخی در شناسایی، حفاظت و انتقال میراث مکتوب منطقه به نسلهای آینده باشد.
دکتر محمدامین ناصح، عضو هیئت علمی گروه زبان انگلیسی دانشگاه بیرجند، در سخنان خود با اشاره به جایگاه علمی و آموزشی زندهیاد شریف، از بیش از سه دهه فعالیت این استاد در عرصه آموزش عالی و تربیت دانشجویانی یاد کرد که بعدها مسئولیتهای مهم علمی، اجرایی و مدیریتی کشور را بر عهده گرفتند.
وی، او را استادی دانست که تدریس را نه صرفاً یک شغل، بلکه رسالتی حرفهای و انسانی میدانست و از حاشیههای سیاسی فاصله میگرفت. دکتر ناصح همچنین به منش اخلاقی و رفتار حرفهای این استاد، از جمله احترام به پیشکسوتان، توجه به دانشجویان و پایبندی به آداب علمی اشاره کرد.
دکتر ناصح در بخش دیگری از سخنانش به فعالیتهای اجتماعی خانواده شریف و نیز تلاشهای این استاد برای ثبت و تدوین تاریخ چهار دهه فعالیت دانشگاه آزاد اسلامی اشاره کرد.
این سخنان، وجه دیگری از میراث خانواده شریف را بازتاب داد؛ میراثی که افزون بر آثار مکتوب و پیشینه تاریخی، در تربیت دانشجویان، انتقال ارزشهای علمی و اخلاق حرفهای و مشارکت در ثبت تاریخ آموزش عالی نیز جلوهگر است.
اکنون این گنجینه، از کتابخانه یک خاندان فراتر رفته و در مسیر تبدیل شدن به منبعی برای شناخت، پژوهش و بازخوانی تاریخ و فرهنگ خراسان جنوبی قرار گرفته است.
این مراسم با هدف ارج نهادن به نیکاندیشی و اقدام فرهنگی خاندان شریف و معرفی آن بهعنوان الگویی ماندگار در پاسداشت میراث علمی و فرهنگی برگزار شد. اهدای ۴۸۰ جلد کتاب نفیس خطی و چاپ سنگی به دانشگاه بیرجند، جلوهای ارزشمند از پیوند مسئولیت اجتماعی، فرهنگ نیکوکاری و صیانت از حافظه تاریخی این سرزمین است.

نظر شما :